Pies asystujący to specjalnie wyszkolony czworonóg, który pomaga osobom z niepełnosprawnościami w codziennym funkcjonowaniu. W Polsce coraz więcej osób korzysta z pomocy takich psów, jednak wiele aspektów związanych z ich pozyskaniem, szkoleniem i finansowaniem wciąż budzi pytania. W tym artykule kompleksowo wyjaśnimy, czym jest pies asystujący, jakie są koszty jego szkolenia, jak uzyskać dofinansowanie oraz jakie prawa przysługują osobom korzystającym z pomocy tych wyjątkowych zwierząt.
Spis treści
- Czym jest pies asystujący – definicja i rodzaje
- Proces szkolenia psa asystującego
- Ile kosztuje pies asystujący – ceny i finansowanie
- Dofinansowanie na psa asystującego – jak uzyskać wsparcie
- Jak uzyskać certyfikat dla psa asystującego
- Prawa osób korzystających z pomocy psa asystującego
- Odpowiedzialność za psa asystującego
- Najpopularniejsze rasy psów asystujących
- Podsumowanie – pies asystujący jako wsparcie w codziennym życiu
Czym jest pies asystujący – definicja i rodzaje
Pies asystujący w specjalnej uprzęży oznaczonej napisem „Pies asystujący”
Zgodnie z definicją zawartą w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, pies asystujący to „odpowiednio wyszkolony i specjalnie oznaczony pies, który ułatwia osobie niepełnosprawnej aktywne uczestnictwo w życiu społecznym”. To określenie obejmuje kilka rodzajów psów, które pełnią różne funkcje w zależności od potrzeb osoby z niepełnosprawnością.
Rodzaje psów asystujących
- Pies przewodnik – towarzyszy osobom niewidomym lub niedowidzącym, pomagając im w bezpiecznym poruszaniu się w przestrzeni publicznej i omijaniu przeszkód.
- Pies asystent (serwisowy) – pomaga osobom z niepełnosprawnością ruchową, wykonując takie czynności jak podnoszenie przedmiotów, otwieranie drzwi czy włączanie światła.
- Pies sygnalizujący – wspiera osoby głuche lub niedosłyszące, informując je o ważnych dźwiękach, takich jak dzwonek do drzwi czy alarm.
- Pies sygnalizujący atak choroby – wyczuwa nadchodzący atak epilepsji lub innej choroby i ostrzega o tym właściciela lub osoby z otoczenia.
Każdy z tych psów przechodzi specjalistyczne szkolenie dostosowane do konkretnych zadań, które będzie wykonywał. W Polsce najczęściej spotykane są psy przewodniki i psy asystenci, choć rośnie również liczba psów sygnalizujących.
Proces szkolenia psa asystującego
Proces szkolenia psa przewodnika wymaga specjalistycznej wiedzy i doświadczenia
Szkolenie psa asystującego to długotrwały i złożony proces, który trwa około 1,5-2 lat. Nie każdy pies może zostać psem asystującym – zwierzęta są starannie selekcjonowane pod kątem temperamentu, zdrowia i predyspozycji do pracy z ludźmi.
Czego uczą się psy przewodnicy niewidomych
Psy przewodnicy przechodzą szczególnie intensywne szkolenie, podczas którego uczą się:
- Prowadzenia osoby niewidomej w linii prostej środkiem chodnika
- Omijania przeszkód (zarówno stałych, jak i ruchomych)
- Zatrzymywania się przed krawężnikami i schodami
- Znajdowania przejść dla pieszych, drzwi, krzeseł i innych obiektów
- Ignorowania rozpraszających bodźców (inne zwierzęta, zapachy jedzenia)
- Rozpoznawania sytuacji potencjalnie niebezpiecznych
- Odmawiania wykonania komend, które mogłyby narazić właściciela na niebezpieczeństwo
Etapy szkolenia psa asystującego
- Wczesna socjalizacja (od 8 tygodnia życia) – oswajanie szczeniaka z różnymi środowiskami, dźwiękami i sytuacjami
- Podstawowe posłuszeństwo – nauka podstawowych komend i zachowań
- Szkolenie specjalistyczne – nauka konkretnych umiejętności potrzebnych do asystowania osobie z niepełnosprawnością
- Praca z przyszłym właścicielem – okres adaptacyjny, podczas którego pies i przyszły właściciel uczą się współpracy
- Egzamin certyfikacyjny – weryfikacja umiejętności psa i wydanie certyfikatu
Szkolenie prowadzone jest przez specjalistów z organizacji wpisanych do rejestru podmiotów uprawnionych do wydawania certyfikatów potwierdzających status psa asystującego. Rejestr ten prowadzi Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych.
Ile kosztuje pies asystujący – ceny i finansowanie
Pies przewodnik podczas pracy – wartość wyszkolonego psa to kilkadziesiąt tysięcy złotych
Pies dla niewidomych – cena
Koszt wyszkolenia psa przewodnika dla osoby niewidomej jest znaczący. Pełne szkolenie takiego psa w Polsce to wydatek rzędu 25 000 – 35 000 złotych. Ta kwota obejmuje:
- Zakup odpowiedniego szczeniaka (3 000 – 5 000 zł)
- Opiekę weterynaryjną podczas szkolenia
- Wyżywienie i utrzymanie psa
- Wynagrodzenie dla trenera
- Specjalistyczną uprząż i wyposażenie
- Egzaminy kwalifikacyjne
Ile kosztuje pies przewodnik dla niewidomych w różnych organizacjach
| Organizacja | Koszt całkowity | Koszt dla osoby niewidomej | Czas oczekiwania |
| Polski Związek Niewidomych | 25 000 – 30 000 zł | 0 – 5 000 zł* | 1-2 lata |
| Fundacja Pies Przewodnik | 30 000 – 35 000 zł | 0 – 3 000 zł* | 1-3 lata |
| Fundacja Labrador | 28 000 – 32 000 zł | 0 – 4 000 zł* | 1-2 lata |
* Koszt dla osoby niewidomej zależy od dostępności dofinansowania i środków własnych organizacji
Szkolenie psa przewodnika – cena
Sam proces szkolenia psa przewodnika to koszt około 20 000 – 25 000 złotych. Szkolenie trwa zazwyczaj 18-24 miesiące i obejmuje zarówno naukę podstawowych komend, jak i specjalistycznych umiejętności potrzebnych do prowadzenia osoby niewidomej.
Pies asystent pomaga osobie z niepełnosprawnością ruchową w codziennych czynnościach
Dofinansowanie na psa asystującego – jak uzyskać wsparcie
Ze względu na wysokie koszty szkolenia psów asystujących, istnieje kilka możliwości uzyskania dofinansowania. Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) finansuje koszt wydania certyfikatu potwierdzającego status psa asystującego w wysokości nieprzekraczającej 630 zł, jednak to tylko niewielka część całkowitych kosztów.
Pies asystent – jak dostać dofinansowanie
- PFRON – możliwość uzyskania dofinansowania w ramach programu „Aktywny Samorząd” (Moduł I, Obszar C)
- Organizacje pozarządowe – wiele fundacji pokrywa część lub całość kosztów szkolenia psa ze środków własnych lub pozyskanych od sponsorów
- Zbiórki publiczne – możliwość zorganizowania zbiórki na portalu crowdfundingowym
- Programy lokalne – niektóre samorządy oferują dodatkowe wsparcie dla mieszkańców z niepełnosprawnościami
- Ulga rehabilitacyjna – możliwość odliczenia części kosztów utrzymania psa asystującego w ramach ulgi podatkowej
Ważne: Aby uzyskać dofinansowanie, pies musi być szkolony przez podmiot wpisany do rejestru prowadzonego przez Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych. Aktualny rejestr można znaleźć na stronie Biura Pełnomocnika.
Polski Związek Niewidomych oraz inne organizacje szkolące psy asystujące często pokrywają znaczną część kosztów ze środków własnych oraz dotacji. Osoba ubiegająca się o psa asystującego zazwyczaj pokrywa tylko niewielką część całkowitych kosztów lub, w niektórych przypadkach, otrzymuje psa całkowicie bezpłatnie.
Certyfikat potwierdzający status psa asystującego jest niezbędny do korzystania z przysługujących praw
Jak uzyskać certyfikat dla psa asystującego
Aby pies mógł oficjalnie pełnić funkcję psa asystującego, musi posiadać certyfikat potwierdzający jego status. Certyfikat ten wydawany jest przez uprawnione podmioty po pomyślnym ukończeniu specjalistycznego szkolenia.
Proces uzyskania certyfikatu
- Wybór odpowiedniej organizacji szkolącej psy asystujące (z rejestru podmiotów uprawnionych)
- Złożenie wniosku o przydzielenie psa lub zgłoszenie własnego psa do szkolenia (jeśli spełnia wymagania)
- Przejście procesu kwalifikacji (ocena potrzeb osoby z niepełnosprawnością)
- Szkolenie psa (trwające od kilku miesięcy do 2 lat)
- Wspólne szkolenie psa i przyszłego właściciela
- Egzamin końcowy sprawdzający umiejętności psa
- Wydanie certyfikatu potwierdzającego status psa asystującego
Certyfikat zawiera takie informacje jak: miejsce i data wydania, numer wpisu do rejestru, rasa i imię psa, data jego urodzenia, imię i nazwisko osoby z niepełnosprawnością, której pies będzie służył, oraz podstawę prawną wydania certyfikatu.
Pies asystujący w specjalnej uprzęży ma prawo wstępu do miejsc publicznych
Prawa osób korzystających z pomocy psa asystującego
Osoby z niepełnosprawnościami korzystające z pomocy psa asystującego mają w Polsce szereg praw, które gwarantuje ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Gdzie można wejść z psem asystującym
Osoba z niepełnosprawnością ma prawo wstępu z psem asystującym do:
- Urzędów i instytucji publicznych
- Sądów i placówek wymiaru sprawiedliwości
- Placówek oświatowych i uczelni
- Przychodni i szpitali
- Sklepów i centrów handlowych
- Restauracji i lokali gastronomicznych
- Hoteli i obiektów noclegowych
- Obiektów sportowych i rekreacyjnych
- Dworców kolejowych i autobusowych
- Lotnisk i na pokład samolotów
- Parków narodowych i rezerwatów przyrody
- Plaż i kąpielisk
- Środków komunikacji publicznej
- Miejsc pracy (z pewnymi wyjątkami)
Warunki korzystania z tych praw: Pies musi być wyposażony w uprząż z napisem „Pies asystujący”, a osoba z niepełnosprawnością musi posiadać przy sobie certyfikat potwierdzający status psa asystującego oraz zaświadczenie o wykonaniu wymaganych szczepień weterynaryjnych. Co ważne, pies asystujący nie musi mieć założonego kagańca ani być prowadzony na smyczy.
Zwolnienie z opłat za psa asystującego
Zgodnie z ustawą o podatkach i opłatach lokalnych, osoba z niepełnosprawnością nie płaci podatku od posiadania psa asystującego. Dodatkowo, osoby z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności są zwolnione z opłaty nawet za jednego zwykłego psa, który nie jest psem asystującym.
Pies asystujący ma prawo podróżować środkami transportu publicznego
Odpowiedzialność za psa asystującego
Korzystanie z pomocy psa asystującego wiąże się nie tylko z prawami, ale również z obowiązkami. Osoba z niepełnosprawnością ponosi pełną odpowiedzialność za swojego psa asystującego.
- Odpowiedzialność za szkody – właściciel psa asystującego odpowiada za wszelkie szkody wyrządzone przez zwierzę, niezależnie od tego, czy pies był pod jego nadzorem, czy też się oddalił lub uciekł.
- Dbałość o dobrostan psa – właściciel musi zapewnić psu odpowiednią opiekę, wyżywienie, regularne wizyty u weterynarza oraz odpoczynek.
- Utrzymanie umiejętności psa – konieczne jest dbanie o to, by pies nie zatracił nabytych podczas szkolenia umiejętności.
- Właściwe oznakowanie – pies asystujący musi być zawsze wyposażony w specjalną uprząż z napisem „Pies asystujący” podczas przebywania w miejscach publicznych.
- Posiadanie dokumentów – właściciel musi mieć przy sobie certyfikat psa oraz aktualne zaświadczenie o szczepieniach.
Regularne wizyty u weterynarza są niezbędne dla utrzymania zdrowia psa asystującego
Najpopularniejsze rasy psów asystujących
Nie każda rasa psa nadaje się do pełnienia funkcji psa asystującego. Wybór odpowiedniej rasy zależy od konkretnych zadań, które pies będzie wykonywał, jednak istnieją rasy szczególnie predysponowane do tej roli.
Psy przewodniki
- Labrador Retriever – najczęściej wybierana rasa ze względu na inteligencję, łagodne usposobienie i chęć do pracy
- Golden Retriever – podobnie jak labrador, cechuje się przyjaznym charakterem i wysoką inteligencją
- Owczarek niemiecki – ceniony za inteligencję, lojalność i zdolność do podejmowania decyzji
Psy asystenci
- Labrador Retriever – również doskonały jako pies asystent ze względu na siłę i zręczność
- Golden Retriever – świetnie sprawdza się w podnoszeniu przedmiotów
- Border Collie – wyjątkowo inteligentna rasa, szybko ucząca się złożonych zadań
- Pudel – inteligentny i hipoalergiczny, dobry wybór dla osób z alergiami
Coraz częściej jako psy asystujące szkolone są również mieszańce, zwłaszcza labradoodle (labrador x pudel) i goldendoodle (golden retriever x pudel), które łączą inteligencję i temperament labradorów/goldenów z hipoalergiczną sierścią pudli.
Labrador Retriever, Golden Retriever i Owczarek niemiecki to najpopularniejsze rasy psów asystujących
Podsumowanie – pies asystujący jako wsparcie w codziennym życiu
Pies asystujący to nie tylko pomocnik, ale także towarzysz, który znacząco poprawia jakość życia osoby z niepełnosprawnością. Choć proces szkolenia jest długi i kosztowny, a uzyskanie dofinansowania wymaga spełnienia określonych warunków, korzyści płynące z posiadania takiego psa są nieocenione.
Osoby rozważające pozyskanie psa asystującego powinny dokładnie zapoznać się z wymogami, kosztami i możliwościami dofinansowania, a także skontaktować się z organizacjami zajmującymi się szkoleniem takich psów. Warto pamiętać, że pies asystujący to nie tylko wsparcie w codziennych czynnościach, ale również zwiększenie niezależności i poprawa komfortu psychicznego.
Polskie prawo zapewnia osobom korzystającym z pomocy psów asystujących szereg uprawnień, które ułatwiają aktywne uczestnictwo w życiu społecznym. Jednocześnie nakłada na właścicieli takich psów odpowiedzialność za ich zachowanie i dobrostan.
Pies asystujący zapewnia nie tylko praktyczną pomoc, ale także wsparcie emocjonalne
Źródła
- [1] Ustawa z dnia 27.08.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 44) https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19971230776
- [2] Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1.04.2010 r. w sprawie wydawania certyfikatów potwierdzających status psa asystującego https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20100640399
- [3] Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych – Rejestr podmiotów uprawnionych do wydawania certyfikatów https://www.gov.pl/web/rodzina/rejestr-podmiotow-uprawnionych-do-wydawania-certyfikatow-potwierdzajacych-status-psa-asystujacego
- [4] Polski Związek Niewidomych – Informacje o psach przewodnikach https://pzn.org.pl/
- [5] Ustawa z dnia 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2023, poz. 70) https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19910090031
- [6] Fundacja Pies Przewodnik – Informacje o szkoleniu psów asystujących https://fundacjapsyprzewodniki.pl/
- [7] Fundacja Labrador – Informacje o kosztach szkolenia psów przewodników https://fundacja.labrador.pl/
fizjoterapeuta z wieloletnim doświadczeniem, absolwent Akademii Wychowania Fizycznego w Poznaniu. W swojej praktyce łączy terapię manualną z nowoczesnymi metodami leczenia ruchem. Na co dzień pomaga pacjentom odzyskać sprawność i pozbyć się bólu. W portalu Rehavita dzieli się swoją wiedzą na temat profilaktyki urazów i skutecznych metod rehabilitacji. Prywatnie pasjonat kolarstwa górskiego i zdrowej kuchni.
